جستجو
به روز شده 59 دقیقه قبل
11/مرداد/1393
10:57
8/مهر/1390
پربيننده ترين ها
خبر
فيلم
تصوير
صفحه عكس
صفحه ويديو
پیوند مغز استخوان یکی از راه‌های نجات جان بیماران سرطانی است

چگونگی پیوند مغز استخوان در گفت‌وگو با دکتر ناصر اقدمی, عضو هیئت علمی پژوهشگاه رویان

پیوند مغز استخوان، ناجی بیماران سرطانی

فاطمه رجبی

در پیوند مغز استخوان ابتدا با استفاده از اشعه یا شیمی‌درمانی همه سلول‌های سرطانی را از بین می‌برند که باعث می‌شود سلول‌های مغز استخوان از بین بروند. این سلول‌ها مسئول خون‌سازی بدن هستند بنابراین برای نجات جان بیمار لازم است سلول‌های جایگزین به بیمار پیوند زده شوند. از سوی دیگر سلول‌های موجود در مغز استخوان سلول‌های ایمنی بدن را نیز تولید می‌کنند. دکتر ناصر اقدمی عضو هیئت علمی پژوهشگاه و مدیر مرکز سلول‌درمانی رویان در گفت‌وگو با خبرگزاری سینا درباره چگونگی پیوند مغز استخوان توضیح داد.

در پیوند مغز استخوان به خصوص از یک دهنده غیرخودی امکان دارد تغییرات عمده‌ای در افزایش قدرت سیستم ایمنی شخص در مواجهه با سلول‌های سرطانی ایجاد شود. معمولا نمی‌توانیم سلول‌های بنیادی خون‌ساز را از خود بیمار بگیریم چون ممکن است حاوی سلول‌های سرطانی باشند و تزریق مجدد آن‌ها به عود بیماری منجر می‌شود. در پیوند موفق باید سلول‌های دهنده و سلول‌های گیرنده از لحاظ کدهای ژنتیکی (HLA)، یکسان باشند. در غیر این صورت یا پیوند رد می‌شود یا شخص دچار بیماری کشنده‌ای به نام «پیوند علیه میزبان» می‌شود.
بهترین دهنده برای پیوند مغز استخوان فامیل درجه یک بیمار است. اما مشکل این است که پدر و مادر در اغلب موارد تنها نیمی از این کد‌ها را به صورت مشترک با فرزندان خود دارند. احتمال پیوند از خواهر و برادر تنها ۲۵درصد است، شخص باید حداقل ۴ خواهر یا برادر دیگر داشته باشد تا شانس یک دهنده مناسب برایش وجود داشته باشد. این مسئله با کوچک شدن خانواده‌ها در نسل جدید بسیار نگران کننده و مشکل‌ساز است.
در جوامع پیشرفته برای رفع این مشکل بانک‌های ثبت‌نام HLA ایجاد شده که افراد به صورت داوطلبانه مراجعه و کدهای ‌ژنتیکی آن‌ها برای پیدا کردن یک دهنده مناسب ثبت می‌شود. یکی از بزرگ‌ترین این بانک‌ها در آمریکا
با توجه به محدودیت دهنده در مراکز پیوند فعلی، بیمارانی شامل پیوند می‌شوند که دهنده مناسب را در فامیل درجه یک خود دارند در غیر این صورت به دلیل عدم وجود بانک HLA و نبود تجربه کافی پزشکان برای استفاده از سلول‌های بنیادی خون بند ناف، بیمار محکوم به مرگ است.
است که بیش از ۱۲۰ هزار عضو دارد اما حتی در این بانک هم احتمال پیدا کردن یک دهنده کاملا همسان کمتر از ۸۰درصد برای آمریکایی‌های سفید پوست و کمتر از ۶۰درصد برای بقیه است. چنین بانکی در کشور ما وجود ندارد. در سال‌های اخیر بعضی از سازمان‌ها مانند سازمان انتقال خون اقدام به تأسیس این بانک کرده‌اند اما تا مرحله بهره‌برداری زمان زیادی لازم است.
یک جایگزین‌ مناسب برای پیوند سلول‌های خون‌ساز، سلول‌های بنیادی مشتق از خون بند ناف است. این سلول‌ها به علت نابالغ بودن نسبت به سلول‌های بنیادی بالغین مشکلات ایمنولوژیکی کمتری دارد. دسترسی به سلول‌های خون بندناف از سلول‌های خون‌ساز مغزاستخوان راحت‌تر است. پیش از این، بعد از تولد کودک، جفت و بند ناف که منبع غنی سلول‌های بنیادی خون‌ساز هستند دور انداخته می‌شدند. الان این سلول‌ها جمع‌آوری و در بانک‌های مخصوص نگهداری می‌شوند.
اگر بانک بندناف ایران بین ۳۰ تا ۵۰ هزار عضو داشته باشد می‌توانیم ۱۰۰درصد بیماران را پوشش بدهیم. در بانک خون بندناف، با پیدا کردن دهنده مناسب بلافاصله می‌توان از آن استفاده کرد. درحالی‌که در بانک‌های ثبت HLA این زمان از ۳ تا ۶ ماه طول می‌کشد چرا که باید با داوطلب تماس گرفته شود و اگر داوطلب همچنان تمایل به اهدا داشت یک دوره دارو مصرف کند تا سلول‌های بنیادی وی وارد خون محیطی شوند. سپس با استفاده از دستگاه‌های ویژه سلول‌های تک هسته‌ای خون محیطی جمع‌آوری شده و برای پیوند مورد استفاده قرار گیرند.
با توجه به محدودیت دهنده در مراکز پیوند فعلی، بیمارانی شامل پیوند می‌شوند که دهنده مناسب را در فامیل درجه یک خود دارند در غیر این صورت به دلیل عدم وجود بانک HLA و نبود تجربه کافی پزشکان برای استفاده از سلول‌های بنیادی خون بند ناف، بیمار محکوم به مرگ است.
این مسئله با توجه به افزایش سرطان‌های خون می‌تواند در آینده‌ای نزدیک به یک فاجعه پزشکی تبدیل شود. مسئولین باید با بررسی مشکلات موجود برسر راه توسعه مراکز پیوند سلول به سرعت اقدام به توسعه این مراکز کنند. در حال حاضر ایران بانک‌های مناسبی برای ذخیره خون بند ناف دارد، اما مراکز درمانی قادر به استفاده از آن نیستند. تصور کنید شما دارو را در داروخانه دارید ولی پزشکان به دلیل عدم وجود امکانات نمی‌توانند از آن‌ها استفاده کنند./ص


نظر به اين مطلب
نام (اختياري)
پست الکترونیک (اختیاری)
آدرس وب سایت یا وبلاگ
نظر شما
لطفا عدد مورد نظر را وارد نماييد
گزيده
طراحي و ساخت توسط "پشتيبان كار"