تنبلی چشم عیب نیست، درمان نکردن آن عیب است!

اگر برای درمان او زود به پزشک مراجعه کنید و در طول درمان هم صبور باشید، درمان تنبلی چشم فرزندتان بسیار آسان است و جای هیچ نگرانی نیست. دکتر رضا اسدی متخصص چشم، انحراف و آمبلیوپی در کودکان در گفت‌وگو با سینانیوز در مورد این بیماری و روش درمان آن توضیح داد.

دکتر اسدی تنبلی چشم در دوران کودکی را حاصل عملکرد سه نوع اختلال دانست و گفت: «یکی از دلایل تنبلی چشم کودکان، عیب انکساری و هماهنگ نبودن شماره ضعف چشم‌های کودک با هم است. مثلا زمانی که یک چشم شماره‌اش مثبت ۶ و دیگری مثبت دو باشد. این عامل باعث می‌شود تا تصویر واضح در شبکیه تشکیل نشود و کودک دچار تنبلی چشم شود. در این موقعیت اگر چشم توسط عینک «درمان اپتیکی» نشود چشم دچار تنبلی می‌شود و در بزرگسالی نمی‌توان آن را به راحتی دوران کودکی درمان کرد.

علت دوم، ابتلای کودک در زمان تولد یا دوران نوزادی به آب مروارید است. اگر کودک در دوران شیرخوارگی آب مروارید داشته باشد و به موقع درمان نشود، به تنبلی چشم دچار می‌شود. اگر یک چشم آب مروارید داشته باشد،‌‌ همان چشم دچار تنبلی می‌شود و اگر دو چشم آب مروارید داشته باشد این خطر وجود دارد که کودک در آینده نابینا شود.

دلیل سوم این است که چشم کودک به هر دلیلی، دچار انحراف شود که در این صورت‌‌ همان چشمی که انحراف دارد به مرور زمان دچار تنبلی خواهد شد.»

مغز منشا تنبلی چشم

دکتر اسدی در ادامه گفت: «در تنبلی چشم ممکن است منشا را چشم بدانیم، اما علت‌ اصلی دچار شدن کودکان به تنبلی چشم این است که مغز در دوران رشد خود نتوانسته فرایند بینایی را تجزیه و تحلیل کند و در نتیجه تنبل می‌شود. در واقع این مغز است که در کسب تجربه بینایی ناتوان است و وقتی نمی‌تواند این تجربه را در دوران حساس رشد کسب کند، فرد به ناچار از یک یا دو چشم دچار تنبلی می‌شود.»

فرق انحراف و عیوب انکساری

این متخصص چشم، در مورد تفاوت عیب انکساری و انحراف چشم در کودکان گفت: «عیب انکساری یعنی یک بچه عینکی هر دو چشمش شماره‌های متفاوتی داشته باشد و شماره‌های آن یکسان نباشد، اما انحراف یعنی اینکه یک چشم دچار لوچی و به اصطلاح چپ باشد. چشمی که انحراف داشته باشد، تصویر درستی به مغز نمی‌فرستد و دچار تنبلی چشم می‌شود.»

به گفته دکتر اسدی آدم‌های عادی به سختی می‌توانند آب مروارید را در کودکان را تشخیص بدهند. مگر اینکه این بیماری پیشرفت کرده باشد که در این صورت مادران با نگاه کردن در چشم کودکشان متوجه آن می‌شوند. معمولا این کار در زایشگاه‌ها به محض تولد نوزاد توسط دستگاه‌های اپتیکی چشم تشخیص داده می‌شود.

از این لحاظ نوزادان باید غربالگری شوند؛ چرا که بر اساس آمار از هر ۳۰۰ نوزاد تازه متولد شده، یک نفر دچار آب مروارید می‌شود. اگر این بیماری تا قبل از دو ماهگی درمان شود، بینایی کودک هیچ مشکلی نخواهد داشت، در غیر این صورت درمان آن مشکل خواهد شد.

وی درمورد چگونگی تشخیص آب مروارید کودکان با چشم غیر مسلح گفت: «مردمک چشم به طور عادی سیاه است؛ بنابر این هر گونه لک و ناخالصی در این ناحیه می‌تواند علامت آب مروارید باشد و پدر و مادرها باید بلافاصله فرزندانشان را به چشم‌پزشک نشان دهند.
البته کسانی هم که در خانواده‌‌شان به طور ژنتیکی آب مروارید در سنین نوزادی یا کودکی مشاهده شده است، باید حتما فرزندانشان را پیش چشم‌پزشک ببرند.
اگر پدر یا مادری هم آب مروارید مادرزادی داشته‌اند، حتما باید بچه‌هایشان را پیش متخصص ببرند تا از مبتلا نبودن فرزندشان به آب مروارید مطمئن شوند.»

درمان تنبلی چشم

دکتر اسدی معتقد است ابتدا باید عیوب انکساری چشم را بر طرف کرد و بعد اگر با زدن عینک تغییری در روند درمان چشم‌ها ظاهر نشد، با درمان‎‌هایی مثل بستن چشم سالم یا ریختن قطره «آتروپین» در چشم سالم تنبلی چشم را درمان کرد.
به گفته‌ی وی درمان تنبلی چشم تا هشت الی ۱۰ سالگی کودک طول می‌کشد که با رشد نهایی، درمان قطع می‌شود و بعد از آن کودک می‌تواند دیگر عینک نزند.

متخصصان لنز را تجویز نمی‌کنند

متخصصان لنزهایی که برای کودکان ساخته شده و می‌توان به جای عینک از آن‌ها استفاده کرد را توصیه نمی‌کنند؛ چرا که استفاده از لنز ریسک بالایی دارد و می‌تواند موجب عفونت شود. به همین دلیل پزشکان متخصص در تجویز لنز برای کودکان وسواس زیادی دارند و همیشه استفاده از عینک را توصیه می‌کنند.
معمولا هم پزشکان در صورتی لنز را به جای عینک تجویز می‌کنند که والدین، مسئولیت عواقب آن را بپذیرند.
گذاشتن عینک راهی است بی‌خطر، ارزان و بدون مشکل. اما استفاده از لنز روی قرنیه کودکان احتمال عفونت چشم را بالا می‌برد و ممکن است عواقبی ایجاد کند که والدین هیچ‌وقت خودشان را برای عمل نکردن به توصیه پزشکان نبخشند.

پدر و مادرها باید صبور باشند
دکتر اسدی با تاکید بر اینکه والدین مهم‌ترین نقش را در درمان درست عیوب انکساری چشم دارند، گفت: «بعضا تنبلی چشم در کودکان باعث می‌شود شاهد یک تراژدی در خانواده‌ها باشیم! مادرها تحمل عینکی شدن بچه‌هایشان را ندارند و وقتی می‌فهمند فرزندشان باید عینک بزند، گریه می‌کنند!
غافل از اینکه این مساله باعث می‌شود فرزندشان فکر کند عینک زدن کار نامناسب و درد آوری است و این مساله کودکشان را غمگین می‌کند. در حالی که این طور نیست. والدین باید بدانند عینک زدن بهترین راه علمی برای درمان مشکل چشم کودک‌شان است؛ مثل داروی تلخی می‌ماند که اینبار باید پدر و مادرها خوردنش را تحمل کنند!»

وی در ادامه گفت: «اطرافیان این خانواده‌ها باید درک کنند اگر بچه‌ای با زدن عینک در حال درمان است، پدر و مادرش را تشویق کنند که زود به فکر افتاده‌اند تا این اختلال را در کودکشان درمان کنند.

نه اینکه با دلسوزی بی‌جا خصوصا موجب شوند درمان بسیار ساده این بیماری با شکست مواجه شود. این رفتار، غیر فرهنگی است. بلکه حتی اگر در مواردی والدین کودکی به این مساله بی‌توجه بودند، آن‌ها را ترغیب کند تا فرزندشان را هرچه سریع‌تر به پزشک ببرند تا مشکل زودتر رفع شود.»

دکتر اسدی معقد است عینکی شدن کودکان نباید برای پدر و مادرها بار منفی داشته باشد و همچنین اطرافیان این والدین باید با رفتارهای فرهنگی، به آن‌ها در درمان این اختلال کمک کنند./ز